Downlaod Pravilnik (doc)

Član 1.
Pravilnik propisuje rangove, uslove i nastavne programe za sticanje zvanja šahovskih sudija,  utvrđuje najvažnije dužnosti sudija prije, za vrijeme, u toku i nakon turnira, a u cilju izjednačavanja kriterijuma i povećanja kvaliteta suđenja, kao i jedinstvene primjene Pravila šaha i drugih pravilnika FIDE, ECU i pravilnika ŠS CG.

I RANGOVI ŠAHOVSKIH SUDIJA

Član 2.

Šahovske sudije rangirane su počev od najnižeg:
- klupski šahovski sudija (KŠS);
- regionalni šahovski sudija (RŠS);
- nacionalni šahovski sudija (NA);
- FIDE sudija (FA);
- međunarodni šahovski sudija (IA).

Član 3.

Šahovske sudije ne mogu biti osobe mlađe od 18 godina.
Sudija koji navrši 65 godina života, ne može biti određen da sudi međunarodna i nacionalna takmičenja.

Član 4.

Zvanja šahovskog sudije su doživotna.
Registar šahovskih sudija zvanično vodi Šahovski savez Crne Gore, a objavljuje se i uredno ažurira i na zvaničnom veb-sajtu Šahovskog saveza Crne Gore – www.cgsah.org.

II. STICANJE ZVANJA ŠAHOVSKOG SUDIJE

Član 5.

Zvanje klupskog šahovskog sudije stiče se položenim ispitom na seminaru za klupske šahovske sudije uz uslov da je kandidat član šahovske organizacije najmanje godinu dana.

Član 6.

Zvanje regionalnog šahovskog sudije stiče se položenim ispitom na seminaru za regionalne sudije. Kandidat mora imati:
- završenu srednju školu;
- zvanje klupskog šahovskog sudije i staž u tom zvanju od najmanje jedne godine;
- iskustvo suđenja najmanje na dva turniru bilo kog ranga ili 4 zvanična ekipna meča u organizaciji ŠS CG.
Svi igrači sa titulom muškog ili ženskog velemajstora ili internacionalnog majstora mogu polagati ispit za regionalnog sudiju bez prethodnog posjedovanja zvanja klupskog sudije.

Član 7.

Zvanje nacionalnog šahovskog sudije stiče se položenim ispitom na seminaru za nacionalne šahovske sudije.
Kandidati treba da imaju:
- zvanje regionalnog sudije i staž u tom zvanju najmanje dvije godine;
- iskustvo sudije na najmanje četiri turnira, od kojih su najmanje dva za FIDE rejting ili     zvanična takmičenja u organizaciji ŠS CG; pet zvaničnih ekipnih mečeva zamjenjuje jedno takmičenje
- takmičenja ne mogu biti samo jedne vrste;
- suđenje u svojstvu glavnog sudije na najmanje jednom od navedenih takmičenja.

Član 8.

Da bi pristupio ispitima iz članova 6. i 7. kandidat mora priložiti potrebnu dokumentaciju kojom potvrđuje ispunjenje navedenih uslova.

FIDE sudije i međunarodne sudije ne mogu biti mlađe od 21 godinu.
Zvanje FIDE sudije i međunarodnog sudije stiče se prema Pravilniku FIDE o sudijskim titulama. Ove titule kandidati dobijaju posle ispunjenja propisanih uslova, a na preporuku ŠS CG.
ŠS CG zahtjeve provjerene od koordinatora za suđenje i usvojene od strane Stručnog odbora prosleđuje u FIDE. Na predlog koordinatora za suđenje, Stručni odbor preporučiće kandidata koji zadovoljava sledeće uslove:
- priloži pismene dokaze o ispunjenju uslova iz Pravilnika FIDE o sudijskim titulama;
- ispunjava uslove Pravilnika FIDE o sudijskim titulama;
- za FIDE i međunarodnog sudije kandidat je dužan da plati taksu koju propisuje FIDE;
- o ispunjenim uslovima (Pravilnik FIDE o sudijskim titulama) mišljenje daje Stručni odbor ŠSCG;

Seminar za klupske šahovske sudije mora trajati najmanje 12 nastavnih sati (najmanje tri dana), a obuhvata sledeće teme:
- Pravila šaha sa svim dodacima;
- Vrste šahovskih takmičenja i turnirske sisteme;
- Propozicije i pravilnik takmičenja;
- Pravilnik o šahovskim sudijama ŠS CG.
Ispit je usmeni.

Seminar za regionalne šahovske sudije mora trajati najmanje 16 nastavnih sati (najmanje četiri dana), a pored tema iz člana 11, obuhvata i sledeće teme:
- Pravilnik o registraciji ŠS CG;
- Pravilnik o ekipnim takmičenjima ŠS CG;
- Pravilnik o takmičenjima ŠS CG;
- Propise FIDE o rejtingu;
- Turnirska administracija i dostavljanje izvještaja.
Ispit je usmeni.

Član 12.

Seminar za nacionalne šahovske sudije mora trajati najmanje 20 nastavnih sati (najmanje četiri dana uz peti dan za ispit), a pored tema iz članova 11 i 12, obuhvata i sledeće teme:
- Propise FIDE o međunarodnim titulama;
- Turnirska pravila FIDE s dodacima o neigranim partijama i kriterijumima kod diobe mjesta;
- Standarde šahovske opreme;
- Turnirski pravilnik Evropske šahovske unije;
- Rejting i komjutersko parovanje putem programa ”Swiss manager”
Ispit se sastoji iz pismenog i usmenog dijela.

Član 13.

Za seminare i ispite iz članova 11 - 13, ispitnu komisiju i predavače određuje Stručni odbor na predlog koordinatora za suđenje.
Za predavače i članove ispitne komisije na seminarima za klupske i regionalne sudije određuju se sudije minimalno nacionalnog ranga, dok kod seminara i ispita za nacionalne sudije predavači i članovi ispitne komisije moraju imati najniže rang FIDE sudije.

III  PRAVA I DUŽNOSTI SUDIJE

Član 14.

Na svim zvaničnim takmičenjima moraju suditi registrovane šahovske sudije. Prema ulozi na takmičenju sudija može biti:
- glavni sudija,
- zamjenik glavnog sudije,
- sudija.
Glavni sudija i zamjenik (zamjenici) glavnog sudije takmičenja moraju imati rang takmičenja ili viši. Sudije mogu biti sudije nižeg ranga.
Glavni sudija je odgovoran za sprovođenje takmičenja i određuje djelokrug rada svojih zamjenika i pomoćnika. Donosi izvršne odluke.
Zamjenik glavnog sudije mijenja glavnog sudije u njegovom odsustvu i donosi izvršne odluke (te odluke može promijeniti glavni sudija). Na većim takmičenjima raspoređuje sudije (kod ekipnih takmičenja meč sudije).
Sudija je zadužen za praćenje pojedinog segmenta takmičenja i nema pravo donošenja izvršnih odluka.

Član 15.

Sudija direktno i neprikosnoveno rukovodi takmičenjem, pa je na takmičenju glavna i odgovorna osoba. Njegove dužnosti određene su Pravilima šaha, član 13; Turnirskim pravilima FIDE, poglavlje 6 i Pravilnikom takmičenja.

Član 16.

Dužnosti sudije mogu se podijeliti na dužnosti prije, za vrijeme i poslije takmičenja.
Prije takmičenja glavni sudija pomaže organizatorima u pripremi takmičenja, po potrebi izrađuje pravilnik ili dopune pravilnika za takmičenje, kontroliše rekvizite i uslove za igru i insistira da budu u skladu s pravilima.
Za vrijeme takmičenja sudija je odgovoran za regularnost u sprovođenju takmičenja. Dužan je da osigura potrebne uslove za igru, kao i da sačini i čuva dokumentaciju takmičenja.
Po završetku takmičenja sudija je dužan da u roku od 15 dana organizatoru preda izvještaj sa takmičenja koji se sastoji od:
a) turnirskog pravilnika;
b) završne tabele;
c) rejting izvještaja;
d) zapisnika kola (kod ekipnih mečeva i zapisnike mečeva);
e) biltena;
f) za turnire sedme i više kategorije zapisa svih odigranih partija;
g) žalbi na odluke sudija (ako ih je bilo), kao i odluka turnirskog odbora;
h) disciplinske prijave u slučaju da je bilo prekršaja discipline od učesnika takmičenja;
i) izvještaja o postignutim normama za igrače, sudije i organizatore.
Ukoliko organizator takmičenja nije Šahovski savez Crne Gore, tada je sudija dužan da kancelariji ŠS CG dostavi kopije stavki pod c), f), h) i i).

Svaki sudija mora imati sudijsku akreditaciju koja je jednaka za sve sudije članove ŠS CG, i istu je obavezan da nosi za vrijeme obavljanja dužnosti šahovskog sudije.
Na akreditaciji treba da stoje sledeći podaci:
- ime i prezime;
- rang sudije;
- u desnom uglu znak ŠS CG;
- FIDE sudije i međunarodne sudije u lijevom uglu imaju znak FIDE.
Organizator takmičenja može izraditi akreditacije koje pored navedenih podataka imaju i naziv takmičenja.

Član 18.

U slučaju disciplinske odgovornosti sudije, sam postupak i disciplinske mjere bliže određuje Disciplinski pravilnik Šahovskog saveza Crne Gore.
Povrede discipline i prekršaji učinjeni od strane sudije zvaničnog takmičenja imaju posebnu težinu zbog ozbiljnosti dužnosti i navedenih ovlašćenja šahovskog sudije.
Teži oblici prekršaja discipline od strane šahovskog sudije su:
- kašnjenje na početak takmičenja ili nekog kola,
- odlazak prije završetka svih partija koje prati
- obavljanje dužnosti u stanju vidne alkoholisanosti
- konzumiranje alkohola u toku takmičenja
- neispunjavanje dužnosti sudije, a posebno neblagovremeno i nestručno dostavljanje izvještaja.
Kao otežavajuća okolnost smatraće se ukoliko šahovski sudija napravi disciplinski prekršaj u svojstvu igrača, organizatora ili posmatrača nekog šahovskog takmičenja.

V  ZAVRŠNE ODREDBE

Član 19.

Ovaj pravilnik stupa na snagu sedam dana od dana njegovog usvajanja na sjednici Upravnog odbora ŠS CG.
Sve registrovane šahovske sudije u Crnoj gori dužne su da se pridržavaju ovog pravilnika. Takođe, ovog pravilnika dužni su da se pridržavaju i šahovske sudije koje nisu članovi Šahovskog saveza Crne Gore, a sude na takmičenjima u Crnoj Gori. Organizator takmičenja dužan je da takve sudije upozna sa ovim Pravilnikom prije početka takmičenja.

UPUTSTVO ZA PREVOĐENJE SUDIJA SA TITULOM REPUBLIČKOG ŠAHOVSKOG SUDIJE U RANG NACIONALNOG ŠAHOVSKOG SUDIJE

1. Ovo uputstvo smatraće se sastavnim dijelom Pravilnika o šahovskim sudijama 12 mjeseci od njegovog usvajanja, poslije čega prestaje njegova važnost.

2. Prevođenje dosadašnjih sudijskih zvanja vrši se na sledeći način:
Dosadašnje republičke sudije imaju rok od 12 mjeseci od dana usvajanja ovog pravilnika da polaganjem pismenog i usmenog ispita bez prethodnog pohađanja seminara postanu nacionalne sudije. Republičke sudije koje u predviđenom roku ne postanu nacionalne sudije, automatski postaju regionalne sudije.

3. Šahovski savez Crne Gore najmanje 2 puta u predviđenih 12 mjeseci organizovaće polaganje ispita za dosadašnje republičke sudije.

4. Republički sudija koji je navršio 65 godina starosti automatski stiče zvanje nacionalnog šahovskog sudije.